Alzheimer’da akşam huzursuzluğu ve gece uyanmaları: Yakınlar ne yapabilir?

Akşam yaklaşırken yakınınız kapıya yöneliyor, eve gitmek istiyor veya aynı odada durmakta zorlanıyor olabilir. Demansla yaşayan bazı kişilerde günün ilerleyen saatlerinde artan huzursuzluğa “gün batımı sendromu” denir. Ancak bu ifade her akşam yaşanan sorunun nedenini açıklayan bir tanı gibi kullanılmamalıdır.

O gün ne değişti?

Yorgunluk, açlık, ağrı, tuvalet ihtiyacı, gürültü veya gölgeler kişiyi rahatsız edebilir. Ne zaman başladığını, öncesinde ne olduğunu ve hangi yaklaşımın yardımcı olduğunu kısa notlarla izlemek yararlıdır. Örneğin ziyaret sonrası mı artıyor, televizyonun sesi yükseldiğinde mi başlıyor? Her gün aynı saatte olması, fiziksel bir nedenin bulunamayacağı anlamına gelmez.

Ortamı sakinleştirirken kişinin hareket ihtiyacını da düşünün. Dolaşmak isteyen birini zorla oturtmak yerine güvenli hareket alanını ve gereken desteği bakım ekibiyle konuşun. Akşam ışığını, karanlıkta yanıltıcı gölgeler oluşturmayacak biçimde düzenlemek yardımcı olabilir. Yapılan değişikliğin kişiye iyi gelip gelmediğini gözlemleyin.

Uyku yalnız yatma saatinden ibaret değildir

Gün içinde uygun saatlerde gün ışığı almak, kişinin yapabildiği etkinliklere katılması ve öngörülebilir bir günlük düzen uykuya destek olabilir. Gece uyumadı diye ertesi gün onu zorla uyanık tutmak veya aşırı yormak doğru bir çözüm değildir. Ağrı, sık idrara çıkma, ilaç etkileri ve başka sağlık sorunları da uykuyu bozabilir; bunları sağlık ekibine aktarın.

Uyku ilacı veya bitkisel ürünleri kendi kararınızla başlamayın. Reçeteli bir ilacın saatini ya da dozunu değiştirmeden hekimle görüşün. Gece bakımına ilişkin güvenli bir plan, bakım verenin dinlenmesini de kapsamalıdır. Sürekli uykusuz kalan bir yakının bütün yükü tek başına taşıması beklenmemelidir.

Ani değişikliği akşam huzursuzluğu sanmayın

Saatler içinde gelişen belirgin kafa karışıklığı, kişinin normalinden çok farklı davranması veya zor uyandırılması acil değerlendirme gerektirir. Böyle bir durumda gece geçsin diye beklemeyin; 112’den yardım isteyin.

Dört Mevsim’de psikolojik desteği konuşurken kişinin gün içindeki düzenini ve ailenin gözlemlerini de dikkate alıyoruz. Akşam yaşanan güçlüğü anlamak için o anın öncesine bakmak gerekir. Yakınınızın uykusu ve davranışları belirgin değiştiğinde sağlık personelinden destek alın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Beslenme, egzersiz ve bakım planı kişisel değerlendirmeyle belirlenir.