Demansta öfke ve huzursuzluk: Yakınım neden böyle davranıyor?

Banyo zamanı geldiğinde elinizi iten veya üzerini değiştirmek istemeyen bir yakınınızla karşılaşabilirsiniz. O an işi tamamlamaya odaklanmak kolaydır. Fakat kişinin sizi tanıyıp tanımadığı, yapılacak şeyi anlayıp anlamadığı ve bir yerinin ağrıyıp ağrımadığı da düşünülmelidir.

Davranışı bir cümleyle etiketlemeyin

“Bugün saldırgandı” demek yerine ne olduğunu anlatan bir kayıt daha yararlıdır: Hangi saatte, hangi bakım sırasında, kim yanındayken başladı? Öncesinde ne söylendi, ne yapıldı? Biraz ara verilince değişti mi? Bu kayıt kişiyi suçlamak için değil, tekrarlayan bir durumu anlamak içindir.

Ağrı, kabızlık, tuvalet ihtiyacı, yorgunluk ve fazla gürültü huzursuzluğa eşlik edebilir. Kişi bunları açıkça anlatamıyor olabilir. Yeni başlayan veya belirgin değişen davranışta sağlık ekibinden değerlendirme isteyin. Bir davranışı yalnızca demansa bağlamak, giderilebilir bir sorunu gözden kaçırabilir.

O anda ne yapılabilir?

Yaklaşırken kendinizi belli edin; yapacağınız işlemi kısa bir cümleyle anlatın. Birkaç kişinin aynı anda konuşmasını azaltın. Acil olmayan bakımda kişi belirgin biçimde geriliyorsa durup sakinleşmesi için zaman tanımak düşünülebilir. Sonrasında bakımın nasıl sürdürüleceğini ekiple planlayın; gerekli bakımı sürekli ertelemek de çözüm değildir.

Tartışmayı kazanmak veya kişiye yanıldığını kanıtlamak genellikle o anki sıkıntıyı çözmez. Güvenli bir mesafe bırakın, çıkış yolunu kapatmayın ve zorla tutmaya çalışmayın. Kendisine ya da çevresine ciddi zarar verme tehlikesi varsa uzaklaşıp yardım çağırın; acil durumda 112’yi arayın. Sakinleştirici ilaç başlamak veya dozu değiştirmek yakınların vereceği bir karar değildir.

Ani kafa karışıklığı ayrı değerlendirilir

Saatler içinde başlayan belirgin dalgınlık, dikkati toplayamama veya çevreyi tanıyamama acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Kişinin sessizleşmesi ve alışılmıştan az tepki vermesi de önemlidir; yalnız bağırma ve hareketlilikle ilgilenmeyin.

Dört Mevsim’de uzman psikolog desteğini, kişinin ne yaşadığını ve bakım sırasında iletişimin nasıl kurulduğunu anlamak için önemli buluyoruz. Psikolojik değerlendirme, fiziksel bir sorunun araştırılmasının yerine geçmez. Aile, hemşire ve psikoloğun gözlemlerini bir araya getirmek bakım planını konuşmayı kolaylaştırır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Beslenme, egzersiz ve bakım planı kişisel değerlendirmeyle belirlenir.