Alzheimer ve demans aynı şey mi? Unutkanlık ne zaman değerlendirilmeli?

Bir görüşmede “demans”, başka bir görüşmede “Alzheimer” denmesi ailelerin kafasını karıştırabiliyor. İki sözcük aynı anlamda kullanılmıyor. Demans; bellek, düşünme ve günlük işleri yapma becerilerini etkileyen bir belirti grubunu anlatır. Alzheimer hastalığı ise demansın nedenlerinden biridir ve en sık görülenidir. Damar hastalıklarına bağlı demans gibi başka nedenler de vardır.

Her unutkanlık Alzheimer değildir

Bir ismi o anda hatırlayamamak ile yıllardır yapılan bir işi artık takip edememek aynı şey değildir. Uyku sorunları, stres, depresyon, bazı hastalıklar ve ilaçlar da hafızayı etkileyebilir. Buna karşılık unutkanlık alışverişi, para işlerini, ilaç düzenini veya tanıdık bir yerde yol bulmayı güçleştiriyorsa değerlendirmeyi ertelememek gerekir. “Yaşı ilerledi, olur böyle” demek nedeni açıklamaz.

Randevuya giderken genel bir yorum yerine birkaç somut örnek hazırlamak yararlıdır. Yakınınız daha önce kendi yaptığı hangi işte zorlanıyor? Değişiklik ne zaman başladı? Hep aynı mı, gün içinde farklılaşıyor mu? Bu soruların yanıtını birlikte yazabilirsiniz. Görüşmede yakınınızın da kendi yaşadığını anlatmasına zaman bırakın.

Tanı tek bir test puanıyla konmaz

İnternette bulunan bir hafıza testinin sonucu, kişinin Alzheimer olup olmadığını belirlemez. Tanı için hekim değerlendirmesi gerekir; öykü, günlük işlevler, muayene ve gerekli görülen incelemeler birlikte ele alınır. Psikolog değerlendirmesi, uygun olduğunda bilişsel ve duygusal durumu anlamaya katkı sağlayabilir. Unutkanlıkla ilgili kaygı yaşayan kişinin kendisini sınava alınmış gibi hissetmemesine de dikkat edilmelidir.

Ani değişiklikte beklemeyin

Aylar içinde artan unutkanlık ile saatler içinde başlayan belirgin kafa karışıklığı farklıdır. Yakınınız birden nerede olduğunu anlayamıyor, konuşması veya dikkati belirgin değişiyorsa bunu “demansı ilerledi” diye yorumlamayın. Ani kafa karışıklığı acil tıbbi değerlendirme gerektirir; 112’den yardım isteyin. Daha önce demans tanısı olması bu gerekliliği ortadan kaldırmaz.

Dört Mevsim’de psikolojik desteği, kişinin gündelik yaşamını ve aileyle iletişimini anlamanın bir parçası olarak ele alıyoruz. Ailelerden yalnız tanının adını değil, yakınlarının alışkanlıklarını ve fark ettikleri değişiklikleri de duymak istiyoruz. Sağlıkla ilgili yeni bir değişiklikte uygun değerlendirme için sağlık personelinden destek alın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Beslenme, egzersiz ve bakım planı kişisel değerlendirmeyle belirlenir.